forked from yazbel/python
-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 0
Expand file tree
/
Copy pathmoduller.html
More file actions
1999 lines (1881 loc) · 175 KB
/
moduller.html
File metadata and controls
1999 lines (1881 loc) · 175 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<html lang="tr">
<head>
<meta charset="utf-8" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0" /><meta content="Bu bölümde modüller konusunu inceleyeceğiz." name="description" />
<meta content="python, modül, import" name="keywords" />
<title>Modüller — Python 3 için Türkçe Kılavuz</title>
<link rel="stylesheet" href="_static/pyramid.css" type="text/css" />
<link rel="stylesheet" href="_static/pygments.css" type="text/css" />
<script id="documentation_options" data-url_root="./" src="_static/documentation_options.js"></script>
<script src="_static/jquery.js"></script>
<script src="_static/underscore.js"></script>
<script src="_static/doctools.js"></script>
<script src="_static/language_data.js"></script>
<script src="_static/translations.js"></script>
<link rel="search" title="Ara" href="search.html" />
<link rel="next" title="Nesne Tabanlı Programlama (OOP)" href="nesne_tabanli_programlama1.html" />
<link rel="prev" title="İleri Düzey Fonksiyonlar" href="ileri_fonksiyonlar.html" />
<!--[if lte IE 6]>
<link rel="stylesheet" href="_static/ie6.css" type="text/css" media="screen" charset="utf-8" />
<![endif]-->
</head><body>
<div class='header'><a href='https://yazbel.com'>yazbel.com</a></div>
<ul class='navbar'>
<li><a href="#"><del>pdf desteği sonlanmıştır</del></a></li>
<li class="forum"><a href="http://forum.yazbel.com">forum</a></li>
</ul>
<div class="related" role="navigation" aria-label="related navigation">
<h3>Gezinti</h3>
<ul>
<li class="right" style="margin-right: 10px">
<a href="nesne_tabanli_programlama1.html" title="Nesne Tabanlı Programlama (OOP)"
accesskey="N">sonraki</a></li>
<li class="right" >
<a href="ileri_fonksiyonlar.html" title="İleri Düzey Fonksiyonlar"
accesskey="P">önceki</a> |</li>
<li class="nav-item nav-item-0"><a href=".">⌂</a></li>
<li class="nav-item nav-item-this"><a href="">Modüller</a></li>
</ul>
</div>
<div class="document">
<div class="documentwrapper">
<div class="body" role="main">
<div class="section" id="moduller">
<h1>Modüller<a class="headerlink" href="#moduller" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h1>
<p>Bu bölümde, geçen derste ayrıntılı olarak incelediğimiz ‘Fonksiyonlar’ kadar
önemli bir konuyu ele alacağız. Bu önemli konunun adı ‘modüller’.</p>
<p>Biz şimdiye kadar modül konusunu hiç ayrıntılı olarak ele almamış olsak da
esasında siz modül kavramına büsbütün yabancı sayılmazsınız. Zira biz önceki
derslerimizde zaman zaman modüllerden söz etmiş, hatta yeri geldiğinde bunları
kodlarımız içinde kullanmaktan da çekinmemiştik.</p>
<p>Bu konuya gelene kadar, çeşitli bölümlerde şu modüllerden bahsettiğimizi
hatırlıyorsunuzdur:</p>
<blockquote>
<div><ul class="simple">
<li><p>sys</p></li>
<li><p>os</p></li>
<li><p>keyword</p></li>
<li><p>random</p></li>
<li><p>unicodedata</p></li>
<li><p>locale</p></li>
</ul>
</div></blockquote>
<p>İşte şimdi, daha önce farklı bölümlerde şöyle bir temas edip geçtiğimiz modüller
konusunu bu bölümde derinlemesine incelemeye çalışacağız.</p>
<div class="section" id="modul-nedir">
<h2>Modül Nedir?<a class="headerlink" href="#modul-nedir" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h2>
<p>Dediğimiz gibi, bu bölümde Python’daki en önemli konulardan biri olan
modüllerden söz edeceğiz. Ancak modülleri kullanabilmek için elbette öncelikle
‘modül’ denen şeyin ne olduğunu iyice bir anlamamız gerekiyor. Peki, nedir bu
modül denen şey?</p>
<p>Bu soruyu, şimdiye kadar gördüğümüz modüllere bakarak cevaplayacak olursak,
modüllerin, bazı işlevleri kolaylıkla yerine getirmemizi sağlayan birtakım
fonksiyonları ve nitelikleri içinde barındıran araçlar olduğunu söyleyebiliriz.</p>
<p>Mesela ‘Kümeler ve Dondurulmuş Kümeler’ adlı bölümde <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code> adlı bir modüle
değindiğimizi hatırlıyor olmalısınız. Orada bu modülle ilgili şöyle bir örnek
vermiştik:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">liste</span> <span class="o">=</span> <span class="p">[</span><span class="n">random</span><span class="o">.</span><span class="n">randint</span><span class="p">(</span><span class="mi">0</span><span class="p">,</span> <span class="mi">10000</span><span class="p">)</span> <span class="k">for</span> <span class="n">i</span> <span class="ow">in</span> <span class="nb">range</span><span class="p">(</span><span class="mi">1000</span><span class="p">)]</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu örnekte, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code> adlı modülün içindeki <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">randint()</span></code> adlı faydalı bir
fonksiyondan yararlanarak 0 ile 10.000 sayıları arasında 1000 adet rastgele sayı
içeren bir liste oluşturmuştuk. Dolayısıyla, yukarıdaki tanımda da belirttiğimiz
gibi, bir modül olan <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code>, örnekte bahsettiğimiz işlevi kolaylıkla yerine
getirmemizi sağlayan bir fonksiyon barındırıyor. Biz de bu fonksiyonu kullanarak
amacımızı rahatlıkla yerine getirebiliyoruz.</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code> modülünün dışında, önceki derslerimizde şöyle bir değinip geçtiğimiz,
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code>, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">locale</span></code> gibi modüllerin de çeşitli görevleri kolayca
yerine getirmemizi sağlayan birtakım araçlar barındırdığını görmüştük.</p>
<p>İşin doğrusu, modül denen şey Python programlama dilinin bel kemiğidir. Eğer
modüller olmasaydı, Python programlama dili hem çok kullanışsız bir dil olurdu,
hem de modüller sayesinde çok kolay bir şekilde üstesinden gelebildiğimiz
zorluklar için her defasında kendimiz yeniden bir çözüm icat etmek zorunda
kalırdık.</p>
<p>Belki bu iddialı laf size şu anda pek anlamlı gelmemiş olabilir. Şu ana kadar
modüllerle ilgili öğrendikleriniz, henüz zihninizde bu lafın iddiasını teyit
etmiyor olabilir. Ama modüllerin neden bu kadar önemli olduğunu birazdan çok
daha net bir şekilde anlayacaksınız. Şimdilik okumaya devam edin.</p>
<p>Hatırlarsanız bir önceki bölümde Python’daki fonksiyonlardan bahsetmiştik. Yine
hatırlarsanız o bölümde pek çok örnek fonksiyon da tanımlamıştık. Mesela
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">kayıt_oluştur()</span></code> adlı şöyle bir fonksiyon tanımladığımızı hatırlıyor
olmalısınız:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">kayıt_oluştur</span><span class="p">(</span><span class="n">isim</span><span class="p">,</span> <span class="n">soyisim</span><span class="p">,</span> <span class="n">işsis</span><span class="p">,</span> <span class="n">şehir</span><span class="p">):</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"isim : "</span><span class="p">,</span> <span class="n">isim</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"soyisim : "</span><span class="p">,</span> <span class="n">soyisim</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"işletim sistemi: "</span><span class="p">,</span> <span class="n">işsis</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"şehir : "</span><span class="p">,</span> <span class="n">şehir</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu fonksiyonu bir kez tanımladıktan sonra, bu fonksiyonu aynı program içinde
istediğimiz kadar kullanabiliyoruz. Yani <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">kayıt_oluştur</span></code> adlı bir fonksiyon
tanımlamış olmamız sayesinde, bu fonksiyonun gövdesinde belirttiğimiz işlemleri
her defasında tekrar tekrar yapmak zorunda kalmıyoruz; bütün bu işlemleri tek
bir ‘kayıt_oluştur’ ismine atamış olduğumuz için, bu fonksiyonun bize sunduğu
işleve ihtiyaç duyduğumuz her yerde bu fonksiyonu kullanabiliyoruz. Örneğin:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">kayıt_oluştur</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Fırat'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Özgül'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Debian'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Arsuz'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ya da:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">kayıt_oluştur</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Zerrin'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Söz'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Ubuntu'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'Bolvadin'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Eğer yukarıdaki işlevselliği bir fonksiyon olarak tanımlamış olmasaydık,
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">kayıt_oluştur('Fırat',</span> <span class="pre">'Özgül',</span> <span class="pre">'Debian',</span> <span class="pre">'Arsuz')</span></code> kodunun verdiği çıktıyı
elde etmek için şu kodları yazmak zorunda kalacaktık:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"isim : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Fırat"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"soyisim : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Özgül"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"işletim sistemi: "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Debian"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"şehir : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Arsuz"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Burada isim, soyisim, işletim sistemi ve şehir bilgileri değiştiğinde de her
defasında aynı şeyleri uzun uzadıya tekrar tekrar yazmamız gerekecekti:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"isim : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Zerrin"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"soyisim : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Söz"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"işletim sistemi: "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Ubuntu"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"şehir : "</span><span class="p">,</span> <span class="s2">"Bolvadin"</span><span class="p">)</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s2">"-"</span><span class="o">*</span><span class="mi">30</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>İşte modüller de buna benzer bir vazife görür. Yani Python’ın fonksiyon sistemi
nasıl bize bir işlevselliği <strong>aynı dosya içinde</strong> tekrar tekrar kullanma imkanı
veriyorsa, modül sistemi de bir fonksiyonu <strong>farklı dosyalar ve programlar
içinde</strong> tekrar tekrar kullanma imkanı verir.</p>
<p>Dolayısıyla, eğer modül sistemi olmasaydı, biz bir kez yazdığımız (veya başka
bir Python programcısı tarafından yazılmış) <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">kayıt_oluştur()</span></code> fonksiyonunu
başka bir programda da kullanmak istediğimizde, bu fonksiyonu alıp her defasında
yeni programa elle kopyalamak zorunda kalırdık. Ama modül sistemi sayesinde, bir
program içinde bulunan fonksiyonları (ve diğer nitelikleri) başka Python
programları içine ‘aktarabiliyoruz’. Böylece bir Python programındaki (veya
modülündeki) işlevsellikten, başka bir Python programında da yararlanabiliyoruz.
Dolayısıyla modüller sayesinde, bir kez yazdığımız kodları pek çok farklı
program içinde kullanma imkanı elde ediyoruz. Bu da bizim;</p>
<blockquote>
<div><ul class="simple">
<li><p>Daha az kod yazmamızı,</p></li>
<li><p>Bir kez yazdığımız kodları tekrar tekrar kullanabilmemizi,</p></li>
<li><p>Daha düzenli, daha derli toplu bir şekilde çalışabilmemizi</p></li>
</ul>
</div></blockquote>
<p>sağlıyor.</p>
<p>İşte bu bölümde, modüllerin bütün bu işlevleri nasıl yerine getirdiğini, modül
denen şeyden nasıl faydalanabileceğimizi ve modüllerin neden bu kadar önemli
olduğunu öğreneceğiz. Dilerseniz lafı daha fazla dolandırmadan modüller konusuna
hızlı bir giriş yapalım.</p>
</div>
<div class="section" id="hazir-moduller">
<h2>Hazır Modüller<a class="headerlink" href="#hazir-moduller" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h2>
<p>Hatırlarsanız, Python’da iki farklı fonksiyon türü olduğundan söz etmiştik:</p>
<blockquote>
<div><ol class="arabic simple">
<li><p>Kendi tanımladığımız fonksiyonlar</p></li>
<li><p>Gömülü (‘built-in’) fonksiyonlar</p></li>
</ol>
</div></blockquote>
<p>Aynı şekilde modüller de iki farklı başlık altında incelenebilir:</p>
<blockquote>
<div><ol class="arabic simple">
<li><p>Kendi tanımladığımız modüller</p></li>
<li><p>Hazır modüller</p></li>
</ol>
</div></blockquote>
<p>Biz burada öncelikle hazır modülleri ele alacağız. Bu şekilde modül kavramını
iyice anladıktan sonra da kendi modüllerimizi nasıl yazacağımızı öğreneceğiz.</p>
<p>Hazır modüller, Python geliştiricilerinin veya bizim dışımızdaki Python
programcılarının yazıp hizmetimize sunduğu modüllerdir.</p>
<p>Hazır modüller de kendi içinde ikiye ayrılabilir:</p>
<blockquote>
<div><ol class="arabic simple">
<li><p>Standart Kütüphane Modülleri</p></li>
<li><p>Üçüncü Şahıs Modülleri</p></li>
</ol>
</div></blockquote>
<p>Standart Kütüphane Modülleri, doğrudan Python geliştiricileri tarafından yazılıp
dile kaynaştırılmış modüllerdir. Bu yönüyle bu modüller daha önce öğrendiğimiz
gömülü fonksiyonlara çok benzer. Tıpkı gömülü fonksiyonlarda olduğu gibi,
Standart Kütüphane Modülleri de her an emrimize amadedir. Biz bunları
istediğimiz her an, herhangi bir ek yazılım kurmak zorunda kalmadan, kendi
programlarımız içinde kullanabiliriz.</p>
<div class="admonition seealso">
<p class="admonition-title">Ayrıca bakınız</p>
<p>Python’ın Standart Kütüphanesi içinde hangi modüllerin olduğunu
<a class="reference external" href="https://docs.python.org/3/library/">https://docs.python.org/3/library/</a> adresinden inceleyebilirsiniz.</p>
</div>
<p>Standart Kütüphane içinde, Python ile programlama yaparken işlerinizi bir hayli
kolaylaştıracak pek çok modül bulacaksınız.</p>
<p>Başta da söylediğimiz gibi, biz bu bölüme gelinceye kadar üstünkörü de olsa
modüllerden söz etmiştik. Örneğin önceki derslerimizde andığımız <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code>,
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code>, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code> ve benzeri modüller hep birer Standart Kütüphane modülüdür.
Dolayısıyla bu modüllerin sunduğu işlevsellikten kendi programlarımızda
istediğimiz her an yararlanabiliriz.</p>
</div>
<div class="section" id="modullerin-ice-aktarilmasi">
<h2>Modüllerin İçe Aktarılması<a class="headerlink" href="#modullerin-ice-aktarilmasi" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h2>
<p>Python’da herhangi bir modülü kullanabilmek için öncelikle onu ‘içe aktarmamız’
gerekir. İçe aktarmak, bir modül içindeki fonksiyon ve nitelikleri başka bir
program (veya ortam) içinden kullanılabilir hale getirmek demektir. İsterseniz
bu soyut tanımlamayı bir örnek ile somutlaştıralım. Mesela, bir Standart
Kütüphane modülü olduğunu öğrendiğimiz ve önceki derslerimizde de değindiğimiz
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> adlı modülü içe aktaralım. Bunun için öncelikle etkileşimli kabuğu
çalıştıralım ve şu komutu verelim:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
</pre></div>
</div>
<p>Böylece <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> adlı modülü içe aktarmış, yani bu modül içindeki fonksiyon ve
nitelikleri kullanılabilir hale getirmiş olduk.</p>
<p>Hatırlarsanız ‘modül’ kavramını tanımlarken, bunların bize birtakım yararlı
fonksiyonlar ve nitelikler sunan araçlar olduğunu söylemiştik. İşte, mesela bu
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün bize hangi yararlı fonksiyonları ve nitelikleri sunduğunu
öğrenmek için <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">dir()</span></code> fonksiyonunu kullanabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="nb">dir</span><span class="p">(</span><span class="n">os</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Gördüğünüz gibi bu modül pek çok fonksiyon ve nitelik barındırıyor.</p>
<p>Bu modüle adını veren <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> kelimesi <em>operating system</em> (işletim sistemi)
ifadesinin kısaltmasıdır. Bu modül, kullandığımız işletim sistemine ilişkin
işlemler yapabilmemiz için bize çeşitli fonksiyonlar ve nitelikler sunar. Hemen
bir örnek verelim.</p>
<p>Diyelim ki bir program yazdınız. Ancak yazdığınız bu programın yalnızca Windows
işletim sisteminde çalışmasını istiyorsunuz. Buna göre, eğer programınız Windows
işletim sistemi kurulu bir bilgisayarda çalıştırılırsa programınızın normal bir
şekilde başlamasını, ama eğer Windows dışı bir işletim sisteminde çalıştırılırsa
da kullanıcıya bir uyarı mesajı verilmesini istiyorsunuz.</p>
<p>İşte bunun için <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünden yararlanabilirsiniz. Şimdi <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">dir(os)</span></code>
komutuyla elde ettiğimiz listeye bakalım. Orada <cite>name</cite> adlı bir nitelik olduğunu
göreceksiniz. Bu nitelik, bize kodlarımızın hangi işletim sisteminde çalıştığını
gösterir. Dolayısıyla da yukarıda tarif ettiğimiz iş için gayet uygun bir
araçtır.</p>
<p>Önceden <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> komutuyla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünü içe aktarmış olduğumuzu
varsayarsak, modülün bu niteliğini şöyle kullanıyoruz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">name</span>
<span class="go">'posix'</span>
</pre></div>
</div>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> adlı modülün içindeki <cite>name</cite> niteliğine nasıl eriştiğimize çok dikkat
edin. Önce modülümüzün adı olan ‘os’u yazıyoruz. Ardından bir nokta işareti
koyup, ihtiyacımız olan niteliğin adını belirtiyoruz. Yani şöyle bir formül
takip ediyoruz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">modül_adı</span><span class="o">.</span><span class="n">fonksiyon_veya_nitelik</span>
</pre></div>
</div>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os.name</span></code> komutu, kullandığınız işletim sistemine bağlı olarak farklı çıktılar
verir. Eğer bu komutu bir GNU/Linux dağıtımında veya bir Mac bilgisayarda
verirsek yukarıdaki gibi ‘posix’ çıktısı alırız. Ama eğer aynı komutu Windows’ta
verirsek ‘nt’ çıktısı alırız. Dolayısıyla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün <cite>name</cite> niteliğini
kullanarak, yazdığımız bir programın hangi işletim sisteminde çalıştığını
denetleyebiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="k">if</span> <span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">name</span> <span class="o">!=</span> <span class="s1">'nt'</span><span class="p">:</span>
<span class="gp">... </span> <span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Kusura bakmayın! Bu programı yalnızca'</span><span class="p">,</span>
<span class="gp">... </span> <span class="s1">'Windows</span><span class="se">\'</span><span class="s1">ta kullanabilirsiniz!'</span><span class="p">)</span>
<span class="gp">... </span><span class="k">else</span><span class="p">:</span>
<span class="gp">... </span> <span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Hoşgeldin Windows kullanıcısı!'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Etkileşimli kabukta yazdığımız bu programı gelin bir de bir metin dosyasına
kaydedelim. Zira biz henüz modülleri öğrenme aşamasında olduğumuz için şimdilik
bunları etkileşimli kabukta test ediyor olsak da, gerçek hayatta programlarımızı
etkileşimli kabuğa değil, program dosyaları içine yazacağız.</p>
<p>Yukarıdaki kodları bir dosyaya kaydettiğimizde programımız şöyle görünür:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
<span class="k">if</span> <span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">name</span> <span class="o">!=</span> <span class="s1">'nt'</span><span class="p">:</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Kusura bakmayın! Bu programı yalnızca'</span><span class="p">,</span>
<span class="s1">'Windows</span><span class="se">\'</span><span class="s1">ta kullanabilirsiniz!'</span><span class="p">)</span>
<span class="k">else</span><span class="p">:</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="s1">'Hoşgeldin Windows kullanıcısı!'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Gördüğünüz gibi, programımızı kaydederken, programımızın en başına <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code>
komutunu yazarak öncelikle ilgili modülü içe aktarıyoruz. Python’da modüller
genellikle programın en başında içe aktarılır. Ama bu bir zorunluluk değildir.
Modülleri programın istediğiniz her yerinde içe aktarabilirsiniz (bununla ilgili
bir istisnadan biraz sonra söz edeceğiz).</p>
<p>Modül içe aktarmaya ilişkin en önemli kural, modüle ait bir nitelik veya
fonksiyonun kullanılmasından önce modülün içe aktarılmış olması gerekliliğidir.
Yani mesela yukarıdaki programda <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü içindeki <cite>name</cite> niteliğini
kullanmadan önce <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünü içe aktarmış olmamız gerekir. Eğer Python, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">if</span>
<span class="pre">os.name</span> <span class="pre">!=</span> <span class="pre">'nt':</span></code> satırından önce herhangi bir yerde <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> gibi bir
komutla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün içe aktarıldığını göremezse hata verecektir.</p>
<p>Bu programı yukarıdaki gibi bir dosyaya kaydettikten sonra bunu herhangi bir
Python programı gibi çalıştırabilirsiniz.</p>
<p>Eğer bu programı Windows dışındaki bir işletim sisteminde çalıştırırsanız şu
çıktıyı alırsınız:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span>Kusura bakmayın! Bu programı yalnızca
Windows'ta kullanabilirsiniz!
</pre></div>
</div>
<p>Ama eğer bu program Windows işletim sisteminde çalıştırılırsa şu çıktıyı verir:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span>Hoşgeldin Windows kullanıcısı!
</pre></div>
</div>
<p>Böylece modül içindeki bir niteliğe erişmiş olduk. Yalnız burada asla
unutmamamız gereken şey, öncelikle kullanacağımız modülü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">modül_adı</span></code>
komutuyla içe aktarmak olacaktır. Modülü içe aktarmazsak tabii ki o modüldeki
fonksiyon veya niteliklere de erişemeyiz. (Sık yapılan bir hata olduğu için,
bunu tekrar tekrar vurguluyoruz…)</p>
<p>Bu arada bir modülü, her etkileşimli kabuk oturumunda yalnızca bir kez içe
aktarmak yeterlidir. Yani siz etkileşimli kabuğu çalıştırdıktan sonra bir kez
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> komutuyla modülü içe aktardıktan sonra, o etkileşimli kabuk
oturumunu kapatana kadar, aynı modülü tekrar içe aktarmak zorunda kalmadan bu
modülün içeriğini kullanabilirsiniz.</p>
<p>Aynı şekilde, eğer bu kodları etkileşimli kabuğa değil de bir program dosyasına
yazıyorsanız, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> komutunu dosyanın başına bir kez yazdıktan sonra
aynı modülü programın ilerleyen kısımlarında tekrar içe aktarmak zorunda
kalmadan, o modülünün içeriğinden yararlanabilirsiniz.</p>
<p>Gördüğünüz gibi, bir Standart Kütüphane Modülü olan <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> bize <cite>name</cite> adlı çok
kullanışlı bir nitelik sunuyor. Eğer <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü olmasaydı, <cite>name</cite> adlı
niteliğin sunduğu işlevi kendimiz icat etmek zorunda kalırdık.</p>
<p>Başka bir örnek daha verelim…</p>
<p>Diyelim ki yine bir program yazdınız. Programınızın çalışması için, programınızı
kullanan kişinin bilgisayarında birtakım dizinler oluşturmanız gerekiyor. İşte
bu iş için de <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünden yararlanabilirsiniz.</p>
<p>Bu modül içindeki <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">makedirs()</span></code> fonksiyonunu kullanarak, o anda içinde
bulunduğunuz dizinde yeni bir dizin oluşturabilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">makedirs</span><span class="p">(</span><span class="s1">'DATA'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu komutu verdikten sonra, o anda altında bulunduğunuz dizinde <cite>DATA</cite> adlı bir
dizin oluşacaktır. Eğer o anda hangi dizin altında bulunduğunuzu öğrenmek
isterseniz de yine <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünden faydalanabilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">getcwd</span><span class="p">()</span>
</pre></div>
</div>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">getcwd()</span></code> fonksiyonu bize o anda hangi dizin altında
bulunduğumuzu gösterir. Bu komutun çıktısında hangi dizin adını görüyorsanız,
biraz önce <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">makedirs()</span></code> fonksiyonu ile oluşturduğunuz <cite>DATA</cite> dizini de o dizin
altında oluşmuştur…</p>
<p>Gördüğünüz gibi, bir çırpıda <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün birkaç özelliğinden birden
yararlandık. Daha önce de söylediğimiz gibi, eğer <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü olmasaydı
yukarıda gerçekleştirdiğimiz bütün işlevleri kendiniz icat etmek zorunda
kalırdınız.</p>
<p>Böylece Python’daki modüllerin neye benzediğini ve nasıl kullanıldığını anlamış
olduk. Modüllerin faydalı araçlar olduğu konusunda sizleri ikna edebilmiş
olduğumuzu varsayarak bir sonraki bölüme geçelim.</p>
<div class="section" id="farkli-ice-aktarma-yontemleri">
<h3>Farklı İçe Aktarma Yöntemleri<a class="headerlink" href="#farkli-ice-aktarma-yontemleri" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h3>
<p>Biz şimdiye kadar, modülleri <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">modül_adı</span></code> şeklinde içe aktardık.
Esasında standart içe aktarma yöntemi de budur. Bir modülü bu şekilde içe
aktardığımız zaman, modül adını kullanarak, o modülün içeriğine erişebiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">sys</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">sys</span><span class="o">.</span><span class="n">version</span> <span class="c1">#Python'ın sürümünü verir</span>
</pre></div>
</div>
<p>veya:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">name</span> <span class="c1">#İşletim sistemimizin adını verir</span>
</pre></div>
</div>
<p>gibi…</p>
<p>Ancak Python’da bir modülü içe aktarmanın tek yöntemi bu değildir. Eğer istersek
modülleri daha farklı şekillerde de içe aktarabiliriz.</p>
<p>Gelin şimdi bu alternatif modül aktarma biçimlerinin neler olduğunu görelim.</p>
<div class="section" id="import-modul-adi-as-farkli-isim">
<h4>import modül_adı as farklı_isim<a class="headerlink" href="#import-modul-adi-as-farkli-isim" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h4>
<p>Bazı koşullar, bir modülü kendi adıyla değil de başka bir isimle içe aktarmanızı
gerektirebilir. Ya da siz bir modülü kendi adı dışında bir adla içe aktarmanın
daha iyi bir fikir olduğunu düşünebilirsiniz.</p>
<p>Peki ama ne tür koşullar bir modülü farklı bir adla içe aktarmamızı
gerektirebilir veya biz hangi sebeple bir modülü farklı adla içe aktarmayı
isteyebiliriz?</p>
<p>Bu soruların cevabını verebilmek için, gelin isterseniz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">subprocess</span></code> adlı bir
Standart Kütüphane modülünden yararlanalım. Hem bu vesileyle yeni bir modül de
öğrenmiş oluruz…</p>
<div class="admonition note">
<p class="admonition-title">Not</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">subprocess</span></code> modülü, harici komutları Python içinden
çalıştırabilmemizi sağlayan oldukça faydalı bir araçtır. Bu modülü kullanarak
Python programlarımızın içinden başka programları çalıştırabiliriz.</p>
</div>
<p>Bir modülün içindeki fonksiyon ve nitelikleri her kullanmak isteyişimizde, o
fonksiyon veya niteliğin başına modül adını da eklememiz gerektiğini artık gayet
iyi biliyorsunuz. Örneğin <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">subprocess</span></code> adlı modülü</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">subprocess</span>
</pre></div>
</div>
<p>komutuyla içe aktardıktan sonra, bu modül içindeki herhangi bir fonksiyon veya
niteliği kullanabilmenin birinci şartı, modül adını ilgili fonksiyon veya
niteliğin önüne getirmektir. Mesela biz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">subprocess</span></code> modülünün <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">call()</span></code> adlı
fonksiyonunu kullanmak istersek, şöyle bir kod yazmamız gerekir:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">subprocess</span><span class="o">.</span><span class="n">call</span><span class="p">(</span><span class="s1">'notepad.exe'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu şekilde ‘Notepad’ programını Python içinden çalıştırmış olduk.</p>
<p>Ancak gördüğünüz gibi, ‘subprocess’ biraz uzun bir kelime. Bu modülü her
kullanmak isteyişinizde nitelik veya fonksiyon adının önüne bu uzun kelimeyi
getirmek bir süre sonra sıkıcı bir hal alabilir. Bu yüzden eğer isterseniz
modülü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">subprocess</span></code> şeklinde kendi adıyla değil de daha kısa bir adla
içe aktarmayı tercih edebilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">subprocess</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">sp</span>
</pre></div>
</div>
<p>Burada şöyle bir formül uyguladığımıza dikkat edin:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">modül_adı</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">farklı_bir_isim</span>
</pre></div>
</div>
<p>Böylece artık bu modülü yalnızca <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sp</span></code> önekiyle kullanabilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">sp</span><span class="o">.</span><span class="n">call</span><span class="p">(</span><span class="s1">'notepad.exe'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Örnek olması açısından başka bir modülü daha ele alalım. Modülümüzün adı
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code>.</p>
<div class="admonition note">
<p class="admonition-title">Not</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code> modülü, bilgisayarımızda kurulu internet tarayıcısını
kullanarak internet sitelerini açabilmemizi sağlar.</p>
</div>
<p>Tıpkı ‘subprocess’ gibi, ‘webbrowser’ kelimesi de, her defasında tekrar etmesi
sıkıcı olabilecek bir kelime. Dolayısıyla dilerseniz bu modülü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span>
<span class="pre">webbrowser</span></code> yerine farklı bir isimle içe aktarabilirsiniz. Örneğin:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">webbrowser</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">br</span>
</pre></div>
</div>
<p>veya:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">webbrowser</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">web</span>
</pre></div>
</div>
<p>Modülü hangi adla içe aktaracağınız tamamen size kalmış. Diyelim ki bu modülü
‘web’ adıyla içe aktardık. Artık bu modülün içindeki araçları <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">web</span></code> önekiyle
kullanabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">web</span><span class="o">.</span><span class="n">open</span><span class="p">(</span><span class="s1">'www.istihza.com'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<div class="admonition warning">
<p class="admonition-title">Uyarı</p>
<p>Bazı GNU/Linux dağıtımlarında websitesi adresini ‘http’ önekiyle
birlikte belirtmeniz gerekebilir. Örn. <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">web.open('http://www.istihza.com')</span></code>.</p>
</div>
<p>Bu kod, bilgisayarımızdaki öntanımlı web tarayıcısı hangisiyse onu çalıştıracak
ve bizi, parantez içinde gösterilen web sayfasına götürecektir.</p>
<p>Eğer biz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code> modülünü doğrudan kendi adıyla içe aktarsaydık:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">webbrowser</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu durumda yukarıdaki komutu şu şekilde vermek zorunda kalacaktık:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">webbrowser</span><span class="o">.</span><span class="n">open</span><span class="p">(</span><span class="s1">'www.istihza.com'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ama bu modülü daha kısa bir adla içe aktarmış olmamız sayesinde, bu modülü gayet
pratik bir şekilde kullanma imkanına kavuşuyoruz.</p>
</div>
<div class="section" id="from-modul-adi-import-isim1-isim2">
<h4>from modül_adı import isim1, isim2<a class="headerlink" href="#from-modul-adi-import-isim1-isim2" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h4>
<p>Şimdiye kadar verdiğimiz örneklerden de gördüğünüz gibi, Standart Kütüphane
Modülleri’nin içinde çok sayıda fonksiyon ve nitelik bulunuyor. Mesela
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünü ele alalım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="nb">dir</span><span class="p">(</span><span class="n">os</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Listede epey isim var…</p>
<p>Biz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> komutunu verdiğimizde, listedeki bütün o isimleri ‘os’ ismi
altında içe aktarmış oluyoruz. Bunun bir sakıncası yok, ancak yazdığımız
programlarda bu fonksiyon ve niteliklerin hepsine ihtiyaç duymayız. O yüzden,
eğer arzu ederseniz, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">os</span></code> gibi bir komutla bütün o isimleri içe
aktarmak yerine, yalnızca kullanacağınız isimleri içe aktarmayı tercih de
edebilirsiniz. Mesela <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün yalnızca <cite>name</cite> niteliğini
kullanacaksanız, modülü şu şekilde içe aktarabilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">name</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu şekilde <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünden yalnızca <cite>name</cite> ismi içe aktarılmış olur ve
yalnızca bu ismi kullanabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">name</span>
<span class="go">'posix'</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu durumda <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os.name</span></code> komutu hata verecektir:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">os</span><span class="o">.</span><span class="n">name</span>
<span class="go">NameError: name 'os' is not defined</span>
</pre></div>
</div>
<p>Çünkü biz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">from</span> <span class="pre">os</span> <span class="pre">import</span> <span class="pre">name</span></code> komutunu verdiğimizde, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünü değil,
bu modül içindeki bir nitelik olan <cite>name</cite>’i içe aktarmış oluyoruz. Dolayısıyla
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> ismini kullanamıyoruz.</p>
<p>Bu şekilde, aynı modül içinden birkaç farklı nitelik ve fonksiyonu da içe
aktarabilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">name</span><span class="p">,</span> <span class="n">listdir</span><span class="p">,</span> <span class="n">getcwd</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu komutla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü içinden yalnızca <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">name</span></code> niteliğini, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">listdir()</span></code>
fonksiyonunu ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">getcwd()</span></code> fonksiyonunu aktarmış olduk:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">listdir</span><span class="p">()</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu fonksiyon, o anda içinde bulunduğumuz dizindeki dosyaları listeler.</p>
<p><cite>name</cite> ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">getcwd()</span></code> isimlerinin görevini ise daha önce öğrenmiştik:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">name</span>
<span class="go">'nt'</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">getcwd</span><span class="p">()</span>
<span class="go">'C:\\Documents and Settings\\fozgul\\'</span>
</pre></div>
</div>
<p>Gelelim bir başka modül aktarma biçimine…</p>
</div>
<div class="section" id="from-modul-adi-import-isim-as-farkli-isim">
<h4>from modül_adı import isim as farklı_isim<a class="headerlink" href="#from-modul-adi-import-isim-as-farkli-isim" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h4>
<p>Bir modülü, kendi adından farklı bir adla nasıl içe aktarabileceğinizi
biliyorsunuz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">import</span> <span class="nn">subprocess</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">sp</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu şekilde <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">subprocess</span></code> modülünü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sp</span></code> adıyla içe aktarmış oluyoruz.</p>
<p>Aynı şekilde, bir modül içinden belli nitelik ve fonksiyonları da nasıl içe
aktaracağınızı biliyorsunuz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">path</span><span class="p">,</span> <span class="n">listdir</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu şekilde <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünden <cite>path</cite> niteliğini ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">listdir()</span></code> fonksiyonunu içe
aktarmış oluyoruz.</p>
<p>Peki ya bir modül içinden belli nitelik ve fonksiyonları farklı bir adla içe
aktarmak isterseniz ne yapacaksınız?</p>
<p>İşte Python size bunun için de bir yol sunar. Dikkatlice bakın:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">path</span> <span class="k">as</span> <span class="n">p</span>
</pre></div>
</div>
<p>veya:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">listdir</span> <span class="k">as</span> <span class="n">ld</span>
</pre></div>
</div>
<p>gibi…</p>
<p>Bu örneklerde, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü içinden <cite>path</cite> adlı niteliği <cite>p</cite> adıyla;
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">listdir()</span></code> fonksiyonunu ise <cite>ld</cite> adıyla içe aktardık. Böylece <cite>path</cite>
niteliğini <cite>p</cite> adıyla; <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">listdir()</span></code> fonksiyonunu da <cite>ld</cite> adıyla kullanabiliriz.</p>
<p>Yalnız bu yöntem çok sık kullanılmaz. Bunu da not edip, içe aktarma
yöntemlerinin sonuncusuna geçelim.</p>
</div>
<div class="section" id="from-modul-adi-import">
<h4>from modül_adı import *<a class="headerlink" href="#from-modul-adi-import" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h4>
<p>Python’daki modülleri <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">from</span> <span class="pre">modül_adı</span> <span class="pre">import</span> <span class="pre">*</span></code> formülüne göre içe aktarmak da
mümkündür (bu yönteme ‘yıldızlı içe aktarma’ diyebilirsiniz). Bu şekilde bir
modül içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri içe aktarmış oluruz (ismi <cite>_</cite> ile
başlayanlar hariç):</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">from</span> <span class="nn">sys</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
</pre></div>
</div>
<p>Böylece <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> modülü içindeki bütün fonksiyon ve nitelikleri, başlarına modül
adını eklemeye gerek olmadan kullanabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">version</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ancak bu yöntem pek tavsiye edilmez. Çünkü bu şekilde, modül içindeki bütün
isimleri kontrolsüz bir şekilde mevcut ortama ‘boşaltmış’ oluyoruz. Mesela eğer
modül bu şekilde içe aktarılmadan önce <cite>version</cite> diye başka bir değişken
tanımlamışsanız, modül içe aktarıldıktan sonra, önceden tanımladığınız bu
<cite>version</cite> değişkeninin değeri kaybolacaktır:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">version</span> <span class="o">=</span> <span class="s1">'1.0'</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="n">version</span><span class="p">)</span>
<span class="go">1.0</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu ortama <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">from</span> <span class="pre">sys</span> <span class="pre">import</span> <span class="pre">*</span></code> komutuyla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> modülünün bütün içeriğini
aktaralım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">from</span> <span class="nn">sys</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
</pre></div>
</div>
<p>Şimdi de <cite>version</cite> değişkeninin değerini yazdıralım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="n">version</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Burada alacağımız çıktı şu olur:</p>
<pre class="literal-block">'3.7.0 (default, 08.08.2020, 12:24:55)
[GCC 4.4.7 20120313 (Red Hat 4.4.7-3)] on linux'</pre>
<p>Gördüğünüz gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> modülünün içindeki <cite>version</cite> niteliği bizim önceden
tanımladığımız <cite>version</cite> değişkeniyle çakıştı ve herhangi bir uyarı vermeden,
bizim tanımladığımız <cite>version</cite> değerini silip kendi <cite>version</cite> değerini
bizimkinin yerine geçirdi…</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">from</span> <span class="pre">modül_adı</span> <span class="pre">import</span> <span class="pre">*</span></code> komutunun yaptığı şeyi, sıkıştırılmış bir klasörün
bütün içeriğini olduğu gibi masaüstüne atmaya benzetebilirsiniz. Böyle bir
durumda, eğer masaüstünde sıkıştırılmış klasördekilerle aynı adlı dosyalar
varsa, sıkıştırılmış klasör içindeki dosya adları, masaüstünde halihazırda
varolan dosya adlarıyla çakışacaktır.</p>
<p>Bir sonraki konuya geçmeden önce, yıldızlı içe aktarma ile ilgili önemli bir
noktaya değinelim.</p>
<p>Hatırlarsanız, bu konunun başında, modülleri programımızın her yerinden içe
aktarabileceğimizi söylemiştik. Mesela bir modülü, program dosyamızın en başında
içe aktarabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ama bunun bir istisnası var. Bir modülü yıldızlı olarak içe aktaracaksak, bu
işlemi lokal etki alanları içinden gerçekleştiremeyiz. Yani mesela bir
fonksiyonun lokal isim alanı içinde şöyle bir kod yazabiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
</pre></div>
</div>
<p>Veya:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="kn">import</span> <span class="nn">subprocess</span> <span class="k">as</span> <span class="nn">sp</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ama şöyle bir kod yazamayız:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu kodları bir dosyaya kaydedip çalıştırdığımızda şuna benzer bir hata alırız:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span> <span class="n">File</span> <span class="s2">"falanca.py"</span><span class="p">,</span> <span class="n">line</span> <span class="mi">1</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="ne">SyntaxError</span><span class="p">:</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span> <span class="n">only</span> <span class="n">allowed</span> <span class="n">at</span> <span class="n">module</span> <span class="n">level</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bunun anlamı şu: Yıldızlı içe aktarma işlemleri ancak modül seviyesinde, yani
global isim alanında gerçekleştirilebilir. Dolayısıyla yukarıdaki içe aktarma
işlemini ancak fonksiyonun dışında gerçekleştirebiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="k">pass</span>
</pre></div>
</div>
<p>Veya:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon</span><span class="p">():</span>
<span class="k">pass</span>
<span class="kn">from</span> <span class="nn">os</span> <span class="kn">import</span> <span class="o">*</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu istisnai duruma dikkat ediyoruz. Elbette modül içe aktarma işlemlerini
gerçekleştirmenin en sağlıklı yolu bütün modülleri program dosyasının en başında
içe aktarmaktır.</p>
</div>
</div>
</div>
<div class="section" id="kendi-tanimladigimiz-moduller">
<h2>Kendi Tanımladığımız Modüller<a class="headerlink" href="#kendi-tanimladigimiz-moduller" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h2>
<p>Buraya gelene kadar sadece Python’daki hazır modüllerden söz ettik. Hazır
modüllerin, ‘Standart Kütüphane Modülleri’ ve ‘Üçüncü Şahıs Modülleri’ olarak
ikiye ayrıldığını öğrenmiştiniz. Yukarıda bu hazır modüllerin ‘Standart
Kütüphane Modülleri’ adını verdiğimiz alt başlığını halihazırda ele aldık.
Dolayısıyla artık standart modüllerin neler olduğunu ve genel olarak bunların
nasıl kullanıldığını biliyoruz.</p>
<p>Hazır modül başlığı altında bir de ‘üçüncü şahıs modülleri’nin bulunduğunu da
söylemiştik. Birazdan üçüncü şahıs modüllerinden de söz edeceğiz. Ama isterseniz
ondan önce hazır modüllere bir ara verelim ve biraz da kendi modüllerimizi nasıl
yazabileceğimize bakalım. Kendi modüllerimizi yazmak, modül konusunu biraz daha
net bir şekilde anlamamızı sağlayacaktır.</p>
<div class="section" id="modullerin-tanimlanmasi">
<h3>Modüllerin Tanımlanması<a class="headerlink" href="#modullerin-tanimlanmasi" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h3>
<p>Hatırlarsanız bu bölümün başında, ‘modül nedir?’ sorusuna şu cevabı vermiştik:</p>
<blockquote>
<div><p><em>Bazı işlevleri kolaylıkla yerine getirmemizi sağlayan birtakım
fonksiyonları ve nitelikleri içinde barındıran araçlar…</em></p>
</div></blockquote>
<p>Esasında Python’daki modülleri şöyle de tanımlayabiliriz:</p>
<blockquote>
<div><p><em>Diyelim ki bir program yazıyorsunuz. Yazdığınız bu programın içinde
karakter dizileri, sayılar, değişkenler, listeler, demetler, sözlükler ve
fonksiyonlar var. Programınız da .py uzantılı bir metin dosyası içinde yer
alıyor. İşte bütün bu öğeleri ve veri tiplerini içeren .py uzantılı dosyaya
‘modül’ adı verilir. Yani şimdiye kadar yazdığınız ve yazacağınız bütün
Python programları aynı zamanda birer modül adayıdır.</em></p>
</div></blockquote>
<p>Gelin isterseniz yukarıdaki bu tanımın doğruluğunu test edelim.</p>
<p>Şimdi Python’ın etkileşimli kabuğunu çalıştırın ve kütüphane modüllerinden biri
olan <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünü içe aktarın:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">os</span>
</pre></div>
</div>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">dir(os)</span></code> komutunu kullanarak modülün içeriğini kontrol ettiğinizde, o listede
<cite>__file__</cite> adlı bir niteliğin olduğunu göreceksiniz. Bu nitelik Python ile
yazılmış tüm modüllerde bulunur. Bu niteliği şu şekilde kullanıyoruz:</p>
<pre class="literal-block">>>> os.__file__
'C:\Python37\lib\os.py'</pre>
<p>İşte buradan aldığımız çıktı bize <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün kaynak dosyasının nerede
olduğunu gösteriyor. Hemen çıktıda görünen konuma gidelim ve <cite>os.py</cite> dosyasını
açalım.</p>
<p>Dosyayı açtığınızda, gerçekten de bu modülün aslında sıradan bir Python programı
olduğunu göreceksiniz. Dosyanın içeriğini incelediğinizde, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">dir(os)</span></code> komutuyla
elde ettiğimiz nitelik ve fonksiyonların dosya içinde nasıl tanımlandığını
görebilirsiniz. Mesela yeni dizinler oluşturmak için <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os.makedirs()</span></code> şeklinde
kullandığımız <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">makedirs</span></code> fonksiyonunun <cite>os.py</cite> içinde tanımlanmış alelade bir
fonksiyon olduğunu görebilirsiniz.</p>
<p>Aynı şekilde, önceki sayfalarda örneklerini verdiğimiz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code> modülü de,
bilgisayarımızdaki sıradan bir Python programından ibarettir. Bu modülün nerede
olduğunu da şu komutla görebilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">webbrowser</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">webbrowser</span><span class="o">.</span><span class="vm">__file__</span>
</pre></div>
</div>
<p>Gördüğünüz gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code> modülü de, tıpkı <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülü gibi,
bilgisayarımızdaki <cite>.py</cite> uzantılı bir dosyadan başka bir şey değil. İsterseniz
bu dosyanın da içini açıp inceleyebilirsiniz.</p>
<p>Yalnız şu gerçeği de unutmamalıyız: Python’daki bütün modüller Python
programlama dili ile yazılmamıştır. Bazı modüller C ile yazılmıştır. Dolayısıyla
C ile yazılmış bir modülün <cite>.py</cite> uzantılı bir Python dosyası bulunmaz. Mesela
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> böyle bir modüldür. Bu modül C programlama dili ile yazıldığı için,
kayıtlı bir <cite>.py</cite> dosyasına sahip değildir. Dolayısıyla bu modülün bir
<cite>__file__</cite> niteliği de bulunmaz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">sys</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">sys</span><span class="o">.</span><span class="vm">__file__</span>
<span class="gt">Traceback (most recent call last):</span>
File <span class="nb">"<stdin>"</span>, line <span class="m">1</span>, in <span class="n"><module></span>
<span class="gr">AttributeError</span>: <span class="n">'module' object has no attribute '__file__'</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ama tabii ki, Python’daki standart kütüphane modüllerinin çok büyük bölümü
Python ile yazılmıştır ve bu modüllerin kaynak dosyalarını <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> ve
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">webbrowser</span></code> modüllerini bulduğunuz dizinde görebilirsiniz. Örneğin önceki
derslerimizde bahsi geçen <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">locale</span></code> ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">random</span></code> gibi modüllerin kaynak
dosyalarını da burada bulabilirsiniz.</p>
<p>Gelelim asıl konumuz olan ‘modül tanımlama’ya…</p>
<p>Hatırlarsanız, Python’da bir fonksiyon tanımlamak için şu söz dizimini
kullanıyorduk:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="k">def</span> <span class="nf">fonksiyon_adı</span><span class="p">(</span><span class="n">parametreler</span><span class="p">):</span>
<span class="n">fonksiyon_gövdesi</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ancak yukarıdaki örneklerden de rahatlıkla görebileceğiniz gibi, modüller için
böyle özel bir söz dizimi yoktur. Yazdığınız her Python programı aynı zamanda
potansiyel bir modüldür.</p>
<p>O halde şimdi gelin bir tane de kendimiz modül yazalım.</p>
<p>Mesela bir program dosyası oluşturalım ve adını da <cite>sözlük.py</cite> koyalım. İşte bu
program, aynı zamanda bir Python modülüdür. Bu modülün adı da ‘sözlük’tür.
Dediğimiz gibi, Python’da modüller genellikle <cite>.py</cite> uzantısına sahiptir. Ancak
bir modülün adı söylenirken bu <cite>.py</cite> uzantısı dikkate alınmaz. Bu yüzden
elinizdeki ‘sözlük.py’ adlı programın modül adı ‘sözlük’ olacaktır.</p>
<p>Gördüğünüz gibi, modül tanımlamakta herhangi bir özel zorluk yok. Yazdığımız her
program, otomatik olarak, aynı zamanda bir modül oluyor.</p>
<p><cite>sözlük.py</cite> adlı programımızın içeriği şöyle olsun:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">sözlük</span> <span class="o">=</span> <span class="p">{</span><span class="s2">"kitap"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"book"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"bilgisayar"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"computer"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"programlama"</span><span class="p">:</span> <span class="s2">"programming"</span><span class="p">}</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">ara</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">):</span>
<span class="n">hata</span> <span class="o">=</span> <span class="s2">"</span><span class="si">{}</span><span class="s2"> kelimesi sözlükte yok!"</span>
<span class="k">return</span> <span class="n">sözlük</span><span class="o">.</span><span class="n">get</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">,</span> <span class="n">hata</span><span class="o">.</span><span class="n">format</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">))</span>
</pre></div>
</div>
<p>İşte böylece ilk modülümüzü tanımlamış olduk. Şimdi de, yazdığımız bu modülü
nasıl kullanacağımızı öğrenelim.</p>
<p>Esasında kütüphane modülleriyle kendi yazdığımız modüller arasında kullanım
açısından pek bir fark yoktur. Bu bölümün başında gördüğümüz kütüphane
modüllerini nasıl kullanıyorsak, kendi modüllerimizi de öyle kullanıyoruz.</p>
<p>Kütüphane modüllerini anlatırken gördüğümüz gibi, modül sistemi sayesinde, bir
program içinde bulunan fonksiyon (ve nitelikleri) başka Python programları
içine aktarabiliyoruz. Böylece bir Python programındaki (veya modülündeki)
işlevsellikten, başka bir Python programında da yararlanabiliyoruz.</p>
<p>Şimdi, eğer bu <cite>sözlük.py</cite> dosyasını, mesela masaüstüne kaydettiyseniz,
masaüstünün bulunduğu konumda bir komut satırı açın ve Python’ın etkileşimli
kabuğunu başlatın. Tıpkı kütüphane modüllerinde olduğu gibi, etkileşimli kabukta
şu komutu vererek <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> adlı modülü içe aktarın:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">sözlük</span>
</pre></div>
</div>
<p>Eğer hiçbir şey olmadan bir alt satıra geçildiyse modülünüzü başarıyla içe
aktardınız demektir. Eğer <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">No</span> <span class="pre">module</span> <span class="pre">named</span> <span class="pre">sözlük</span></code> gibi bir hata mesajıyla
karşılaşıyorsanız, muhtemelen Python’ı <cite>sözlük.py</cite> dosyasının olduğu dizinde
başlatamamışsınızdır.</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">sözlük</span></code> komutunun başarılı olduğunu varsayarak yolumuza devam
edelim…</p>
</div>
<div class="section" id="modullerin-yolu">
<h3>Modüllerin Yolu<a class="headerlink" href="#modullerin-yolu" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h3>
<p>Python geliştiricilerinin yazıp dile kaynaştırdığı kütüphane modülleri ile
kendi yazdığınız modüller arasında pek bir fark bulunmadığını ifade etmiştik.
Her iki modül türü de, içinde Python komutlarını ve veri tiplerini barındıran
alelade Python programlarından ibarettir.</p>
<p>Ancak şimdiye kadar yaptığımız örneklerde bir şey dikkatinizi çekmiş olmalı.
Kütüphane modüllerini her yerden içe aktarabiliyoruz. Yani, komut satırını
çalıştırdığımız her konumda veya program dosyamızın bulunduğu her dizin altında
bu modülleri rahatlıkla kullanabiliyoruz. Python’ın bu modülleri bulamaması
gibi bir şey söz konusu değil.</p>
<p>Ama kendi yazdığımız modülleri içe aktarabilmemiz için, bu modüllerin o anda
içinde bulunduğumuz dizin altında yer alması gerekiyor. Yani mesela yukarıda
örneğini verdiğimiz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünü, <cite>sözlük.py</cite> dosyasını
bilgisayarımızdaki hangi konuma kaydetmişsek o konumdan içe aktarabiliyoruz.</p>
<p>Diyelim ki <cite>sözlük.py</cite> dosyasını masaüstüne kaydetmiştik. İşte bu modülü komut
satırında içe aktarabilmemiz için, komut satırını da masaüstünün bulunduğu
konumda çalıştırmış olmamız gerekiyor.</p>
<p>Aynı şekilde eğer biz bu <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünü, <cite>deneme.py</cite> adlı başka bir program
içinde kullanacaksak, bu <cite>deneme.py</cite> dosyasının da <cite>sözlük.py</cite> adlı dosya ile
aynı dizinde yer alması gerekiyor.</p>
<p>Aksi halde, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">sözlük</span></code> komutu hata verecektir.</p>
<p>Peki neden kütüphane modüllerini her yerden içe aktarabilirken, kendi yazdığımız
modülleri yalnızca bulundukları dizin altında içe aktarabiliyoruz?</p>
<p>Aslında bunun cevabı çok basit: Biz bir program dosyasında veya komut satırında
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">modül_adı</span></code> gibi bir komut verdiğimizde Python ‘modül_adı’ olarak
belirttiğimiz modülü bulmak için bir arama işlemi gerçekleştirir. Elbette Python
bu modülü sabit diskin tamamında aramaz. Python, içe aktarmak istediğimiz modülü
bulmak için belli birtakım dizinlerin içini kontrol eder. Peki Python modül
dosyasını bulmak için hangi dizinlerin içine bakar? Bu sorunun cevabını bize
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> modülünün <cite>path</cite> adlı bir niteliği verecek. Hemen bakalım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">sys</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">sys</span><span class="o">.</span><span class="n">path</span>
</pre></div>
</div>
<p>İşte Python bir modül dosyasını ararken, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span></code> komutunun verildiği dizin
ile birlikte, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> çıktısında görünen dizinlerin içine de bakar. Eğer
modül dosyasını bu dizinlerin içinde bulursa modülü başarıyla içe aktarır, ama
eğer bulamazsa <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ImportError</span></code> cinsinden bir hata verir.</p>
<p>Peki eğer biz kendi modüllerimizi de her yerden içe aktarabilmek istersek ne
yapmamız gerekiyor?</p>
<p>Bunun için iki seçeneğimiz var: Birincisi, modülün yolunu <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> listesine
ekleyebiliriz. İkincisi, modülümüzü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> içinde görünen dizinlerden
birine kopyalayabilir veya taşıyabiliriz.</p>
<p>Öncelikle birinci seçeneği ele alalım.</p>
<p>Gördüğünüz gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> komutunun çıktısı aslında basit bir listeden başka
bir şey değildir. Dolayısıyla Python’da liste adlı veri tipi üzerinde ne tür
işlemler yapabiliyorsanız, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> üzerinde de aynı şeyleri yapabilirsiniz.</p>
<p>Mesela, modül dosyasının <cite>/home/istihza/programlar</cite> adlı dizin içinde
bulunduğunu varsayarsak, modül dosyasının yolunu <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> listesinin en
sonuna şu şekilde ekleyebiliriz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">sys</span><span class="o">.</span><span class="n">path</span><span class="o">.</span><span class="n">append</span><span class="p">(</span><span class="sa">r</span><span class="s1">'/home/istihza/programlar'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Burada listelerin <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">append()</span></code> metodunu kullandığımıza dikkat edin. Dediğimiz
gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> aslında basit bir listeden ibarettir. Dolayısıyla bir listeye
nasıl öğe ekliyorsak, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code>’e de aynı şekilde öğe ekliyoruz.</p>
<p>Modül dosyasının bulunduğu <cite>/home/istihza/programlar</cite> yolunu <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code>
listesine eklediğimize göre, artık modülümüzü her yerden içe aktarabiliriz.</p>
<p>Kendi yazdığımız bir modülü her yerden içe aktarabilmenin ikinci yönteminin,
ilgili modül dosyasını <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> çıktısında görünen dizinlerden herhangi
birine kopyalamak olduğunu söylemiştik. Dolayısıyla, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> çıktısına
bakıp, modül dosyanızı orada görünen dizinlerden herhangi biri içine
kopyalayabilirsiniz. Yaygın olarak tercih edilen konum, Python kurulum dizini
içindeki <cite>site-packages</cite> adlı dizindir. Bu dizinin yerini şu şekilde tespit
edebilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">from</span> <span class="nn">distutils</span> <span class="kn">import</span> <span class="n">sysconfig</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">sysconfig</span><span class="o">.</span><span class="n">get_python_lib</span><span class="p">()</span>
</pre></div>
</div>
<p>Modül dosyanızı, bu komutlardan aldığınız çıktının gösterdiği dizin içine
kopyaladıktan sonra, modülünüzü her yerden içe aktarabilirsiniz.</p>
<p>Bu konuyu kapatmadan önce <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> ile ilgili önemli bir bilgi daha verelim.
Python, içe aktarmak istediğimiz bir modülü bulabilmek için dizinleri ararken
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> listesindeki dizin adlarını soldan sağa doğru okur. Modül dosyasını
bulduğu anda da arama işlemini sona erdirir ve modülü içe aktarır. Diyelim ki
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> çıktımız şöyle:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="p">[</span><span class="s1">'A'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'B'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'C'</span><span class="p">]</span>
</pre></div>
</div>
<p>Eğer hem <cite>A</cite>, hem de <cite>B</cite> dizininde <cite>sözlük.py</cite> adlı bir dosya varsa, Python <cite>A</cite>
dizinindeki <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünü içe aktarır. Çünkü <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> çıktısında <cite>A</cite>
dizini <cite>B</cite> dizininden önce geliyor. Eğer siz içe aktarma sırasında bir dizine
öncelik vermek isterseniz o dizini <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">append()</span></code> metoduyla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code>
listesinin sonuna eklemek yerine, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">insert()</span></code> metoduyla listenin en başına
ekleyebilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">sys</span><span class="o">.</span><span class="n">path</span><span class="o">.</span><span class="n">insert</span><span class="p">(</span><span class="mi">0</span><span class="p">,</span> <span class="sa">r</span><span class="s1">'dizin/adı'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Böylece Python, modülünüzü en başa eklediğiniz dizinden içe aktaracaktır.</p>
<p>Tekrar tekrar söylediğimiz gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> sıradan bir listedir. Dolayısıyla
listelerin üzerine hangi metotları uygulayabiliyorsanız <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys.path</span></code> üzerine de
o metotları uygulayabilirsiniz.</p>
</div>
<div class="section" id="modullerde-degisiklik-yapmak">
<h3>Modüllerde Değişiklik Yapmak<a class="headerlink" href="#modullerde-degisiklik-yapmak" title="Bu başlık için kalıcı bağlantı">¶</a></h3>
<p>Python’da bir modül başka bir ortama aktarıldığında, o modülün içinde yer alan
nitelik ve fonksiyonların o ortam içinden kullanılabilir hale geldiğini
biliyorsunuz. Yukarıdaki örnekte biz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">sözlük</span></code> komutuyla, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code>
adlı modülün bütün içeriğini etkileşimli kabuk ortamına (veya program dosyasına)
aktarmış olduk. Dolayısıyla da artık bu modülün bütün içeriğine erişebiliriz.
Peki acaba bu modül içinde bizim erişebileceğimiz hangi nitelik ve fonksiyonlar
bulunuyor?</p>
<p>Tıpkı kütüphane modüllerini işlerken yaptığımız gibi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">dir()</span></code> fonksiyonundan
yararlanarak, içe aktardığımız bu modül içindeki kullanılabilir fonksiyon ve
nitelikleri görebilirsiniz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="nb">dir</span><span class="p">(</span><span class="n">sözlük</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu komut bize şöyle bir çıktı verir:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="p">[</span><span class="s1">'__builtins__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'__cached__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'__doc__'</span><span class="p">,</span>
<span class="s1">'__file__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'__loader__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'__name__'</span><span class="p">,</span>
<span class="s1">'__package__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'__spec__'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'ara'</span><span class="p">,</span> <span class="s1">'sözlük'</span><span class="p">]</span>
</pre></div>
</div>
<p>Gördüğünüz gibi, nasıl <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">os</span></code> modülünün içinde <cite>name</cite>, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">listdir()</span></code> ve
<code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">getcwd()</span></code> gibi nitelik ve fonksiyonlar varsa, kendi yazdığımız <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code>
modülü içinde de <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ara()</span></code> adlı bir fonksiyon ve <cite>sözlük</cite> adlı bir nitelik var.</p>
<p>İşte biz bu fonksiyon ve niteliği kullanma imkanına sahibiz. Gelin birkaç deneme
çalışması yapalım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">sözlük</span><span class="o">.</span><span class="n">sözlük</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu komutun, bir kütüphane modülündeki niteliklere erişmekten hiçbir farkı
olmadığına dikkatinizi çekmek isterim. Mesela <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sys</span></code> modülünün <cite>version</cite>
niteliğine nasıl erişiyorsak, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünün <cite>sözlük</cite> niteliğine de aynı
şekilde erişiyoruz.</p>
<p><code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük.sözlük</span></code> komutu bize <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülü içindeki <cite>sözlük</cite> adlı
değişkenin içeriğini verecektir.</p>
<p>Şimdi de aynı modül içindeki <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ara()</span></code> fonksiyonuna erişelim:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="n">sözlük</span><span class="o">.</span><span class="n">ara</span><span class="p">(</span><span class="s1">'kitap'</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu da bize <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ara()</span></code> fonksiyonunu <cite>kitap</cite> argümanıyla birlikte çağırma imkanı
veriyor.</p>
<p>Yukarıda verdiğimiz örnekte <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünü etkileşimli kabuk üzerinde
kullandık. Elbette program yazarken modülleri etkileşimli kabukta değil, program
dosyaları içinde kullanacağız. Ancak özellikle bir modülün geliştirilme
aşamasında o modülü test etmek için etkileşimli kabuk üzerinde çalışmak oldukça
pratik ve faydalı bir yoldur. Mesela yazmakta olduğunuz bir programın (diğer bir
deyişle modülün) nitelik ve fonksiyonlarını test etmek için, o programı
etkileşimli kabukta bir modül olarak içe aktarıp çeşitli deneme çalışmaları
yapabilirsiniz.</p>
<p>Dilerseniz yine yukarıdaki örnek üzerinden gidelim:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">sözlük</span> <span class="o">=</span> <span class="p">{</span><span class="s2">"kitap"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"book"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"bilgisayar"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"computer"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"programlama"</span><span class="p">:</span> <span class="s2">"programming"</span><span class="p">}</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">ara</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">):</span>
<span class="n">hata</span> <span class="o">=</span> <span class="s2">"</span><span class="si">{}</span><span class="s2"> kelimesi sözlükte yok!"</span>
<span class="k">return</span> <span class="n">sözlük</span><span class="o">.</span><span class="n">get</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">,</span> <span class="n">hata</span><span class="o">.</span><span class="n">format</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">))</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu modülü içe aktaralım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">sözlük</span>
</pre></div>
</div>
<p>Modülün içeriğini kontrol edelim:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="nb">dir</span><span class="p">(</span><span class="n">sözlük</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Bu komutun çıktısında <cite>sözlük</cite> niteliğini ve <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ara()</span></code> fonksiyonunu görüyoruz.
Gelin şimdi programımıza bir ekleme yapalım:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="n">sözlük</span> <span class="o">=</span> <span class="p">{</span><span class="s2">"kitap"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"book"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"bilgisayar"</span> <span class="p">:</span> <span class="s2">"computer"</span><span class="p">,</span>
<span class="s2">"programlama"</span><span class="p">:</span> <span class="s2">"programming"</span><span class="p">}</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">ara</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">):</span>
<span class="n">hata</span> <span class="o">=</span> <span class="s2">"</span><span class="si">{}</span><span class="s2"> kelimesi sözlükte yok!"</span>
<span class="k">return</span> <span class="n">sözlük</span><span class="o">.</span><span class="n">get</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">,</span> <span class="n">hata</span><span class="o">.</span><span class="n">format</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">))</span>
<span class="k">def</span> <span class="nf">ekle</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">,</span> <span class="n">anlam</span><span class="p">):</span>
<span class="n">mesaj</span> <span class="o">=</span> <span class="s2">"</span><span class="si">{}</span><span class="s2"> kelimesi sözlüğe eklendi!"</span>
<span class="n">sözlük</span><span class="p">[</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">]</span> <span class="o">=</span> <span class="n">anlam</span>
<span class="nb">print</span><span class="p">(</span><span class="n">mesaj</span><span class="o">.</span><span class="n">format</span><span class="p">(</span><span class="n">sözcük</span><span class="p">))</span>
</pre></div>
</div>
<p>Burada <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülüne <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ekle()</span></code> adlı bir fonksiyon ilave ettik. Bu
fonksiyon, sözlüğe yeni kelimeler eklememizi sağlayacak. Şimdi tekrar
modülümüzün içeriğini kontrol edelim:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="nb">dir</span><span class="p">(</span><span class="n">sözlük</span><span class="p">)</span>
</pre></div>
</div>
<p>Ancak gördüğünüz gibi, modüle yeni eklediğimiz <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">ekle()</span></code> fonksiyonu bu çıktıda
görünmüyor. Bunun nedeni, etkileşimli kabukta modül bir kez içe aktarıldıktan
sonra, o modülde yapılan değişikliklerin otomatik olarak etkinleşmiyor oluşudur.
Yani değişikliklerin etkileşimli kabukta etkinleşebilmesi için o modülü yeniden
yüklememiz lazım. Bunu iki şekilde yapabiliriz:</p>
<p>Birincisi, etkileşimli kabuğu kapatıp yeniden açtıktan sonra <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">import</span> <span class="pre">sözlük</span></code>
komutuyla <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">sözlük</span></code> modülünü tekrar içe aktarabiliriz.</p>
<p>İkincisi, <code class="docutils literal notranslate"><span class="pre">importlib</span></code> adlı bir kütüphane modülünden yararlanarak kendi
modülümüzün tekrar yüklenmesini sağlayabiliriz. Bu modülü şöyle kullanıyoruz:</p>
<div class="highlight-py3 notranslate"><div class="highlight"><pre><span></span><span class="gp">>>> </span><span class="kn">import</span> <span class="nn">importlib</span>
<span class="gp">>>> </span><span class="n">importlib</span><span class="o">.</span><span class="n">reload</span><span class="p">(</span><span class="n">sözlük</span><span class="p">)</span>
</pre></div>