| title | نکات و ترفندها |
|---|---|
| description | |
| published | true |
| date | 2025-11-13 23:39:07 UTC |
| tags | |
| editor | markdown |
| dateCreated | 2024-05-05 08:06:21 UTC |
این صفحه مجموعهای از نکات کاربردی و ترفندهای پیشرفته برای استفاده بهینه از پارچ لینوکس است. پارچ لینوکس بر پایه آرچ لینوکس ساخته شده و این نکات برای بهبود تجربه کاری شما طراحی شدهاند.
هنگام نصب برنامههای جدید یا بهروزرسانی سیستم، ممکن است با خطایی مواجه شوید که نشان میدهد امضای دیجیتال بستهها معتبر نیست. این مشکل معمولاً زمانی رخ میدهد که کلیدهای رمزنگاری سیستم منقضی شده یا بهروز نیستند.
برای حل این مشکل، ابتدا باید بستههای کلیدها را بهروز کنید:
sudo pacman -Sy
sudo pacman -S archlinux-keyringگاهی اوقات لازم است پایگاه داده کلیدها را به طور کامل بازسازی کنید:
sudo rm -rf /etc/pacman.d/gnupg
sudo pacman-key --init
sudo pacman-key --populate archlinux parch
sudo pacman -Sy archlinux-keyringاین دستورات پوشه کلیدها را پاک کرده، سیستم کلیدگذاری را از نو راهاندازی میکنند و سپس کلیدهای لازم را بارگیری میکنند.
هنگام استفاده از پارچ لینوکس در حالت زنده، سیستم از حافظه موقت برای ذخیره تغییرات استفاده میکند. به طور پیشفرض، این فضا محدود است و ممکن است برای برخی کارها کافی نباشد.
برای افزایش فضای موقت روت:
sudo mount -o remount,size=1G /run/archiso/cowspaceمیتوانید مقدار را بر اساس نیاز خود تغییر دهید. برای مثال، برای چهار گیگابایت:
sudo mount -o remount,size=4G /run/archiso/cowspaceاگر از سیستم فایل بِترِفس استفاده میکنید، یکی از قدرتمندترین قابلیتهای آن توانایی گرفتن عکسهای لحظهای از سیستم است. این عکسها تقریباً بدون اشغال فضای اضافی گرفته میشوند و میتوانید در چند ثانیه به حالت قبلی برگردید.
برای نصب ابزار مدیریت خودکار عکسهای لحظهای:
sudo pacman -S snapper snap-pacابزار اِسنَپِر را برای پارتیشن روت پیکربندی کنید:
sudo snapper -c root create-config /حالا هر بار که بستهای نصب یا بهروزرسانی میکنید، به صورت خودکار یک عکس لحظهای قبل و بعد از تغییرات گرفته میشود. اگر بهروزرسانیای مشکلی ایجاد کرد، میتوانید در چند ثانیه به وضعیت قبل برگردید.
برای مشاهده فهرست عکسهای لحظهای:
sudo snapper -c root listبرای بازگشت به یک عکس لحظهای خاص، کافی است سیستم را راهاندازی مجدد کنید و از منوی گراب گزینه عکسهای لحظهای را انتخاب کنید. تمام عکسهای موجود نمایش داده میشوند و میتوانید هر کدام را انتخاب کنید.
برای پیکربندی تعداد عکسهای نگهداری شده:
sudo nano /etc/snapper/configs/rootدر این فایل میتوانید تعیین کنید چند عکس لحظهای ساعتی، روزانه، هفتگی و ماهانه نگهداری شود. این کار از پر شدن دیسک جلوگیری میکند.
برای نظارت حرفهای بر وضعیت سیستم، میتوانید از ابزارهای پیشرفته ترمینالی استفاده کنید که اطلاعات جامعی در اختیار شما قرار میدهند.
برای مانیتورینگ جامع منابع سیستم، ابزار بیتاپ را نصب کنید:
sudo pacman -S btopاین ابزار یک رابط زیبا و رنگی برای نمایش وضعیت پردازنده، حافظه، دیسک، شبکه و فرآیندها دارد. فقط کافی است دستور بیتاپ را در ترمینال اجرا کنید و تمام اطلاعات را در یک نمای یکپارچه ببینید.
برای بررسی دقیق عملکرد دیسک و یافتن فرآیندهایی که بیشترین خواندن و نوشتن را انجام میدهند:
sudo pacman -S iotop
sudo iotopاین ابزار به خصوص زمانی مفید است که دیسک شما مشغول است ولی نمیدانید کدام برنامه باعث این کُندی شده.
برای نظارت بر ترافیک شبکه به تفکیک برنامه:
sudo pacman -S nethogs
sudo nethogsاین ابزار دقیقاً نشان میدهد کدام برنامه چقدر پهنای باند مصرف میکند. بسیار مفید است وقتی اینترنت کُند شده و میخواهید بفهمید چه چیزی دارد پهنای باند را مصرف میکند.
سیستم لاگ تمام رویدادهای سیستم را ثبت میکند که با گذشت زمان میتوانند حجم زیادی داشته باشند. بررسی و پاکسازی این لاگها هم فضا آزاد میکند و هم عملکرد سیستم را بهبود میبخشد.
برای مشاهده حجم کل ژورنالها:
journalctl --disk-usageممکن است متوجه شوید چندین گیگابایت فضا توسط لاگها اشغال شده است. برای محدود کردن حجم ژورنالها به یک گیگابایت:
sudo journalctl --vacuum-size=1Gیا میتوانید ژورنالهای قدیمیتر از یک ماه را پاک کنید:
sudo journalctl --vacuum-time=1monthبرای محدود کردن دائمی حجم ژورنالها، فایل پیکربندی را ویرایش کنید:
sudo nano /etc/systemd/journald.confاین خطوط را از حالت توضیح خارج کرده و مقادیر را تنظیم کنید:
SystemMaxUse=500M
SystemMaxFileSize=50M
این تنظیمات حداکثر فضای اشغالی ژورنالها را محدود میکند و از پر شدن دیسک جلوگیری میکند.
اگر از مرورگرها یا برنامههایی استفاده میکنید که فایلهای موقت زیادی ایجاد میکنند، انتقال این فایلها به حافظه مشترک در رم میتواند سرعت را به طور محسوسی افزایش دهد.
پوشههای موقت مرورگر را به حافظه مشترک منتقل کنید. برای فایرفاکس، یک نمایه جدید با پوشه حافظه مشترک ایجاد کنید:
mkdir -p /dev/shm/firefox-cacheدر تنظیمات پیشرفته فایرفاکس آدرس زیر را باز کنید:
about:config
یک تنظیم جدید از نوع رشته با نام زیر ایجاد کنید:
browser.cache.disk.parent_directory
و مقدار آن را روی مسیر زیر قرار دهید:
/dev/shm/firefox-cache
حالا تمام فایلهای موقت مرورگر در رم ذخیره میشوند که بسیار سریعتر از دیسک است. همین کار را برای سایر برنامهها هم میتوانید انجام دهید.
برای پوشه موقت سیستم هم میتوانید این کار را انجام دهید:
sudo nano /etc/fstabاین خط را اضافه کنید:
tmpfs /tmp tmpfs defaults,noatime,mode=1777,size=2G 0 0
پس از راهاندازی مجدد، پوشه موقت سیستم در رم قرار میگیرد و عملکرد بسیاری از برنامهها بهبود مییابد.
گاهی اوقات برنامههای نامناسبی به عنوان پیشفرض برای باز کردن فایلها انتخاب میشوند. با تنظیم دقیق برنامههای پیشفرض، تجربه کاری شما بهبود مییابد.
برای مشاهده برنامه پیشفرض یک نوع فایل:
xdg-mime query default image/pngبرای تغییر برنامه پیشفرض:
xdg-mime default okular.desktop application/pdfاگر میخواهید تمام تصاویر با یک برنامه خاص باز شوند:
xdg-mime default gwenview.desktop image/png
xdg-mime default gwenview.desktop image/jpeg
xdg-mime default gwenview.desktop image/gifمیتوانید فایل پیکربندی را مستقیماً ویرایش کنید:
nano ~/.config/mimeapps.listدر این فایل میتوانید به صورت دستهجمعی برنامههای پیشفرض را تنظیم کنید.
پایگاه داده موکِیت به شما امکان میدهد فایلها را در کسری از ثانیه پیدا کنید، بدون اینکه نیاز باشد تمام دیسک جستجو شود.
برای ساخت یا بهروزرسانی پایگاه داده:
sudo updatedbاین دستور ممکن است در اولین اجرا چند دقیقه طول بکشد، ولی بعداً بسیار سریع است.
برای جستجوی یک فایل:
locate نام-فایلبرای اینکه برخی پوشهها در پایگاه داده قرار نگیرند، فایل پیکربندی را ویرایش کنید:
sudo nano /etc/updatedb.confپوشههایی که نمیخواهید فهرستبرداری شوند را به متغیر زیر اضافه کنید:
PRUNEPATHS = "/tmp /var/spool /media /mnt"
برای بهروزرسانی خودکار روزانه پایگاه داده، سرویس مربوطه را فعال کنید:
sudo systemctl enable updatedb.timerگاهی اوقات با مشکلات صدا مانند صدای خشدار، تاخیر، یا عدم شناسایی دستگاهها مواجه میشوید. این تنظیمات میتواند بسیاری از مشکلات را حل کند.
برای مشاهده وضعیت کارتهای صدا:
aplay -lاگر صدای خشدار دارید، احتمالاً مشکل از مدیریت برق کارت صدا است. برای غیرفعال کردن مدیریت برق کارت صدا:
sudo nano /etc/modprobe.d/audio_powersave.confاین خط را اضافه کنید:
options snd_hda_intel power_save=0
برای اعمال تغییرات بدون راهاندازی مجدد:
sudo modprobe -r snd_hda_intel
sudo modprobe snd_hda_intelاگر با تاخیر صدا مواجه هستید، تنظیمات پایپوایر را بهینه کنید:
mkdir -p ~/.config/pipewire
cp /usr/share/pipewire/pipewire.conf ~/.config/pipewire/
nano ~/.config/pipewire/pipewire.confدر بخش تنظیمات، مقادیر زیر را تغییر دهید:
default.clock.rate = 48000
default.clock.quantum = 1024
default.clock.min-quantum = 512
مقادیر کوانتوم کمتر تاخیر کمتر ولی استفاده بیشتر از پردازنده را به همراه دارند. مقادیر بالاتر برای استفاده عمومی مناسبترند.
سیستمدی نه تنها خدمات سیستمی، بلکه خدمات کاربری را هم مدیریت میکند. میتوانید برنامههایی که میخواهید با ورود شما اجرا شوند را به عنوان خدمت کاربری تعریف کنید.
برای مشاهده خدمات کاربری فعال:
systemctl --user list-units --type=serviceبرای ساخت یک خدمت کاربری سفارشی، یک فایل در این مسیر ایجاد کنید:
mkdir -p ~/.config/systemd/user
nano ~/.config/systemd/user/my-script.serviceمحتوای فایل:
[Unit]
Description=اسکریپت شخصی من
[Service]
ExecStart=/home/username/my-script.sh
Restart=on-failure
[Install]
WantedBy=default.target
برای فعالسازی و اجرای خدمت:
systemctl --user enable my-script.service
systemctl --user start my-script.serviceاین روش بسیار قدرتمندتر از استفاده از پوشه راهاندازی خودکار است چون کنترل کامل بر زمان اجرا، راهاندازی مجدد خودکار در صورت خطا، و وابستگیها دارید.
توجه! نکته زیر تنها در X11 کاربردی است و در ویلند کاربردی ندارد. {.is-warning}
اگر از چند مانیتور با رزولوشنهای مختلف استفاده میکنید، یا میخواهید تنظیمات دقیقتری داشته باشید، میتوانید پیکربندی دستی انجام دهید.
برای مشاهده اطلاعات خروجیهای نمایش:
xrandrاین دستور فهرست تمام خروجیها و رزولوشنهای پشتیبانی شده را نشان میدهد.
برای تنظیم رزولوشن سفارشی:
xrandr --output HDMI-1 --mode 1920x1080 --rate 144برای چیدمان دو مانیتور کنار هم:
xrandr --output HDMI-1 --auto --output DP-1 --auto --right-of HDMI-1اگر رزولوشن مورد نظرتان در لیست نیست، میتوانید یک حالت سفارشی ایجاد کنید. ابتدا پارامترهای مورد نیاز را محاسبه کنید:
cvt 1920 1080 60خروجی این دستور یک خط است که باید به سیستم اضافه کنید:
xrandr --newmode "1920x1080_60.00" 173.00 1920 2048 2248 2576 1080 1083 1088 1120 -hsync +vsync
xrandr --addmode HDMI-1 "1920x1080_60.00"
xrandr --output HDMI-1 --mode "1920x1080_60.00"برای دائمی کردن این تنظیمات، آنها را در فایل راهاندازی محیط گرافیکی اضافه کنید.
اگر از سیستم برای بازی استفاده میکنید، میتوانید با فعال کردن حالت بازی عملکرد را بهبود بخشید.
sudo pacman -S gamemode lib32-gamemodeبرای اجرای یک بازی با گیممود:
gamemoderun ./gameبرای استفاده خودکار در استیم، در تنظیمات راهاندازی بازی این دستور را اضافه کنید:
gamemoderun %command%
گیممود به صورت خودکار اولویت پردازنده و کارت گرافیک را برای بازی افزایش میدهد، فرکانس پردازنده را بالا میبرد، و خدمات غیرضروری را موقتاً متوقف میکند.
برای پیکربندی دقیقتر:
nano ~/.config/gamemode.iniدر این فایل میتوانید تنظیماتی مانند حداکثر فرکانس پردازنده، اسکریپتهای اجرا شونده هنگام شروع و پایان بازی، و سایر بهینهسازیها را تعیین کنید.
گاهی اوقات حافظه نهان قلمها خراب میشود و باعث نمایش نادرست متون میشود. پاکسازی این حافظه نهان میتواند مشکل را حل کند.
fc-cache -fvاگر همچنان مشکل دارید، حافظه نهان کاربری را هم پاک کنید:
rm -rf ~/.cache/fontconfig
fc-cache -rبرای مشاهده فهرست قلمهای نصب شده:
fc-listاگر قلمی را نصب کردید ولی در برنامهها نمایش داده نمیشود، احتمالاً نیاز به بازسازی حافظه نهان دارید.
اگر چند کامپیوتر در شبکه خانگی دارید، میتوانید پوشهها را به اشتراک بگذارید و به راحتی به فایلهای دیگر دستگاهها دسترسی داشته باشید.
برای نصب سامبا:
sudo pacman -S sambaیک پوشه برای اشتراکگذاری ایجاد کنید:
mkdir ~/sharedفایل پیکربندی سامبا را ویرایش کنید:
sudo nano /etc/samba/smb.confدر انتهای فایل این بخش را اضافه کنید:
[shared]
path = /home/username/shared
read only = no
browsable = yes
guest ok = no
یک رمز عبور برای سامبا تنظیم کنید:
sudo smbpasswd -a usernameسرویس را راهاندازی کنید:
sudo systemctl enable smb
sudo systemctl start smbحالا میتوانید از دستگاههای دیگر در شبکه به این پوشه دسترسی داشته باشید.
اگر میخواهید برخی برنامهها اولویت بالاتری در استفاده از پهنای باند داشته باشند، میتوانید با ابزار وندرشیپینگ این کار را انجام دهید.
sudo pacman -S wondershaperبرای محدود کردن سرعت یک رابط شبکه:
sudo wondershaper -a eth0 -d 5000 -u 1000این دستور سرعت دانلود را به پنج مگابیت بر ثانیه و آپلود را به یک مگابیت محدود میکند.
برای حذف محدودیت:
sudo wondershaper -c -a eth0این ابزار برای کنترل ترافیک شبکه و جلوگیری از اشغال کامل پهنای باند توسط یک برنامه مفید است.